24 Ιαν 2013

Αυτοεκπληρούμενες προφητείες στην εκπαίδευση.


Μετά από μια συζήτηση στο facebook με μία φίλη εκπαιδευτικό σχετικά με έναν άσχημο χαρακτηρισμό που έκανε ένας συνάδελφος της για το τμήμα της, όχι σε εκείνη αλλά στα ίδια τα παιδιά, αλλά και το διαχωρισμό (χειρότερα-καλύτερα) που έκανε ανάμεσα στα παιδιά του τμήματος είπα να κάνω μία ανάρτηση.

Κάποιος σχολιαστής στο ποστ της φίλης δασκάλας αναφέρθηκε στην αυτοεκπληρούμενη προφητεία.

Τι είναι όμως η αυτοεκπληρούμενη προφητεία και πως επιδρά στην εκπαίδευση;


Η αυτοεκπληρούμενη προφητεία ως όρος πρωτοεμφανίστηκε το 1948 από τον Μerton. Κύριο χαρακτηριστικό αυτής της θεωρίας είναι πως αντιλαμβανόμαστε μία κατάσταση, τι χαρακτηριστικά πιστεύουμε εμείς ότι έχει και όχι πώς πραγματικά είναι μία κατάσταση, δηλαδή τα αντικειμενικά της γνωρίσματα. Η άποψη, η γνώμη που έχουμε για μία κατάσταση, αυτό που πιστεύουμε ότι είναι και όχι αυτό που πραγματικά είναι καθορίζει τη συμπεριφορά μας. Το πώς εκτιμούμε ένα γεγονός καθορίζει τη συμπεριφορά μας και όχι τι πραγματικά συμβαίνει με το γεγονός αυτό. Π.χ. έχουμε την αίσθηση ότι ένας γνωστός μάς αντιπαθεί, αυτή η εκτίμηση που κάνουμε καθορίζει και τη στάση μας απέναντί του, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο άνθρωπος αυτός όντως μας αντιπαθεί.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό της αυτοεκπληρούμενης προφητείας είναι και τι προσδοκίες έχουμε ή προβλέψεις κάνουμε για κάποιον άλλον. Πώς δηλαδή πιστεύουμε εμείς ότι ο άλλος θα συμπεριφερθεί, πώς θα ανταποκριθεί σε ένα γεγονός. Τόσο πολύ μάλιστα μπορεί να μας επηρεάσει μία πρόγνωση για ένα συμβάν ώστε η προφητεία να θεωρηθεί αληθινή. Π.χ. οι εξε τάσεις για την ξένη γλώσσα ήταν τόσο δύσκολες, ώστε όλοι οι γνωστοί απέτυχαν. Ενώ κατέχω την ξένη γλώσσα καλά, έχω τόσο άγχος για τη δυσκολία της εξέτασης, που στο τέλος αποτυγχάνω και εγώ. Έτσι η προφητεία ότι θα αποτύχω κι εγώ βγήκε αληθινή.

Για την εφαρμογή της αυτοεκπληρούμενης προφητείας έχουν γίνει πολλά πειράματα σε σχολεία. Η πιο γνωστή μελέτη είναι δύο καθηγητών του Ηarvard, των Rosenthal και Jacobson. Σε ένα Δημοτικό σχολείο μοίρασαν ένα τεστ νοημοσύνης. Στους δασκάλους του σχολείου παραπλανητικά είπαν ότι αυτή η ομάδα των παιδιών έχει υψηλό δείκτη νοημοσύνης και αυτή η ομάδα των παιδιών έχει χαμηλό δείκτη νοημοσύνης. Το αποτέλεσμα ήταν στο τέλος της χρονιάς τα παιδιά που θεωρούνταν... πιο έξυπνα να έχουν καλύτερες επιδόσεις στα μαθήματα από αυτά τα παιδιά που θεωρούνταν... λιγότερο έξυπνα. Οι ίδιοι οι δάσκαλοι επηρεάστηκαν και επηρέασαν, ενώ πίστεψαν ότι κάποια παιδιά αποδίδουν καλύτερα, κάποια παιδιά είναι καλύτεροι μαθητές και έτσι τους αντιμετώπισαν. Οι αποδόσεις των μαθητών επιβεβαίωσαν την προφητεία, αφού και οι ίδιοι οι δάσκαλοι ασυνείδητα συμπεριφέρονταν διαφορετικά στις δύο ομάδες.

Στην τάξη μέσα ο δάσκαλος κατηγοριοποιεί τους μαθητές- ικανός, πολύ ικανός, λιγότερο ικανός κ.λπ. Αυτή η κατηγοριοποίηση φαίνεται από τη συμπεριφορά του δασκάλου και ο μαθητής εισπράττει τις προσδοκίες του δασκάλου. Ο πιο συναισθηματικός μαθητής, αυτός που είναι πιο ευάλωτος, αφομοιώνει τις προβλέψεις του δασκάλου και ανταποκρίνεται σε αυτό. Έτσι η προφητεία του δασκάλου εκπληρώνεται.


Σε ένα άλλο άρθρο, ο καθηγητής του πανεπιστημίου Πατρών κος Κατσίλλης αναφέρει:

Η επίδραση που έχει ο δάσκαλος στην εξέλιξη και στην επιτυχία ενός μαθητή στο σχολείο έχει πολλές πτυχές, μερικές από τις οποίες δεν είναι πλατιά γνωστές. Μερικές από αυτές, μάλιστα, ενεργοποιούνται χωρίς πάντα να έχει ο δάσκαλος πλήρη επίγνωση των ενεργειών και των συνεπειών τους.

Η επιστημονική και παιδαγωγική κατάρτιση ή οι διδακτικές δεξιότητες του δασκάλου είναι αναμφισβήτητα οι πιο γνωστές και δεν χρήζουν περαιτέρω ανάλυσης. Ο δάσκαλος όμως είναι επίσης και ένας από τους σπουδαιότερους "σημαντικούς άλλους", που επηρεάζουν την συμπεριφορά και τις προσδοκίες των μαθητών. Οι περισσότεροι ερευνητές  διακρίνουν δύο κατηγορίες σημαντικών άλλων, τους "προσδιοριστικούς" και τα "πρότυπα". Οι προσδιοριστικοί σημαντικοί άλλοι επηρεάζουν με τις προσδοκίες που έχουν για τους μαθητές, ενώ τα πρότυπα με τα επιτεύγματα και τις φιλοδοξίες τους. Οι δάσκαλοι μαζί με τους γονείς είναι οι μόνοι που επηρεάζουν τους μαθητές και με τις δύο αυτές ιδιότητες.

Ως προσδιοριστικός σημαντικός άλλος, ο δάσκαλος επηρεάζει αμέσως τις προσδοκίες του μαθητή και εμμέσως την επίδοση και την εξέλιξη του. Συγγενής με τον προσδιοριστικό αυτό ρόλο του δασκάλου είναι και η επίδραση που μπορεί να έχουν οι προσδοκίες ή η γνώμη του για ένα μαθητή μέσω της διαφοροποιημένης συμπεριφοράς του. Πιο συγκεκριμένα, οι δάσκαλοι ανταποκρίνονται και συμπεριφέρονται διαφορετικά στους μαθητές από τους οποίους αναμένουν υψηλή επίδοση από ότι στους μαθητές για τους οποίους έχουν χαμηλές προσδοκίες. Η διαφοροποιημένη αυτή συμπεριφορά, που μπορεί να συνίσταται σε περισσότερη προσοχή και παρακολούθηση του μαθητή, μεγαλύτερη προσπάθεια για να κατανοήσει κάτι και γενικά σε μια θετικότερη αντιμετώπιση του μαθητή, έχει ως αποτέλεσμα την υψηλότερη επίδοση του συγκεκριμένου μαθητή. Η όλη αυτή διαδικασία κατά την οποία οι δάσκαλοι προκαλούν μια υψηλότερη επίδοση, απλά επειδή την πιστεύουν ή την ελπίζουν είναι γνωστή ως αυτοεκπληρούμενη προφητεία.

Βασικά που θέλει να καταλήξει ο κος Κατσίλλης;
Στο ότι τελικά, αναφερόμενος και εκείνος στη μελέτη των καθηγητών του Harvard που είδαμε παραπάνω, στην πραγματικότητα δεν υπήρχε καμία διαφορά μεταξύ των παιδιών και των υπολοίπων. Η διαφορά υπήρχε μόνο στο μυαλό των δασκάλων!
Παρόμοιες μελέτες, που όμως η επιλογή των μαθητών δεν ήταν τυχαία, επίσης έδειξαν ότι το φαινόμενο των προσδοκιών του δασκάλου ποικίλλει ανάλογα με την προσωπικότητα του δασκάλου και τις προσωπικές του θέσεις και αντιλήψεις για το ρόλο του και τη δυνατότητα αλλαγής των μαθητών. Αυτό όμως εντείνει τις αρνητικές επιπτώσεις της αυτοεκπληρούμενης προφητείας γιατί η επιλογή είχε σχέση και με το κοινωνικό επίπεδο του μαθητή. 

Και εδώ τι θέλουμε να πούμε. Ότι οι δάσκαλοι είχαν χαμηλότερες προσδοκίες για τα παιδιά των χαμηλότερων κοινωνικών στρωμάτων (μειονότητες κλπ) από ότι για τα υπόλοιπα παιδιά.

Αλλά για να μη δημιουργηθούν λάθος εντυπώσεις, θα ήθελα να πω (ακριβώς όπως λέει και ο κος Κατσίλλης), ότι το φαινόμενο της αυτοεκπληρούμενης προφητείας ποικίλλει ανάλογα με την προσωπικότητα και τις αντιλήψεις του κάθε δασκάλου ξεχωριστά. Δεν τους βάζουμε όλους στο ίδιο τσουβάλι. Απλά κάνουμε μια γενική αναφορά με βάση κάποιες στατιστικές μελέτες......

Θα κλείσω αυτή την ανάρτηση με μία παράγραφο που βρήκα εξίσου ενδιαφέρουσα και που οφείλουμε να τηρούμε γενικώς στη ζωή μας για τα παιδιά-μαθητές είτε λεγόμαστε εκπαιδευτικοί, είτε λεγόμαστε γονείς!

Αν δώσουμε σε ένα παιδί την "ταμπέλα" του αποτυχημένου, τότε το κάνουμε να πιστέψει πως υστερεί, δεν είναι έξυπνο και το ωθούμε να μην προσπαθήσει για τα μέγιστα δυνατά, να μην εξαντλήσει τις ικανότητες του. Η προσπάθεια του δεν έχει ικανοποιητικό αποτέλεσμα, το παιδί χρεώνεται ακόμη μια αποτυχία και "εκπληρώνεται" ο τίτλος του αποτυχημένου.



23 Ιαν 2013

Το Μουσικό Χωριό στην Αθήνα!


Ένα τριήμερο γεμάτο συναυλίες, workshops, συζητήσεις και προβολές στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών μεταδίδει στους θεατές την εμπειρία της άνευ συνόρων δημιουργικής ζύμωσης που συμβαίνει κάθε καλοκαίρι στο Μουσικό Χωριό του Αγίου Λαυρεντίου στο Πήλιο.

«Αν κάτι έχει ενδιαφέρον στο Μουσικό Χωριό είναι το ίδιο του το όνομα. Αυτό δηλαδή που φανταζόμαστε ακούγοντας τη φράση Μουσικό Χωριό είναι αλήθεια. Είναι σαν να βρίσκεσαι σε ένα μέρος φτιαγμένο από μουσική και για μουσική», λέει η Μάρθα Φριτζήλα, τακτική επισκέπτρια του ορεινού χωριού Άγιος Λαυρέντιος του Πηλίου, όπου κάθε καλοκαίρι, εδώ και οκτώ χρόνια, μουσικοί από όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό συρρέουν για να σχηματίσουν μια ολοζώντανη καλλιτεχνική κοινότητα, κι ένα δίκτυο ανταλλαγής πολύτιμων μουσικών εμπειριών. 


Σε μια πανέμορφη, σχεδόν μαγική τοποθεσία, σ’ αυτό το πλακόστρωτο χωριό όπου δεν κυκλοφορούν αυτοκίνητα, αντηχούν μουσικά είδη που σπάνια συναντά κανείς συγκεντρωμένα σε οποιαδήποτε φεστιβαλική διοργάνωση οποιουδήποτε αστικού κέντρου. Είναι άλλωστε η ίδια η φύση εκείνη η οποία επιβάλλει διαφορετικούς κώδικες και προσεγγίσεις «Κομβικό σημείο όμως της διοργάνωσης είναι η πολυσυλλεκτικότητα, το εκπαιδευτικό ρίσκο και ο απεγκλωβισμός από τη νεοελληνική ωδειακή κουλτούρα, όσο και από το εθνικό φολκλόρ», μας λέει ο μουσικός Θύμιος Ατζακάς, συντονιστής προγράμματος του Μουσικού Χωριού και λέκτορας στο Τμήμα Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας. 

«Αυτό που κάνει το Μουσικό Χωριό “φρέσκο” και απολύτως ρεαλιστικό είναι ότι πολλοί από όσους έρχονται σε αυτό φεύγουν με ένα ίχνος. Αυτό, κατά τη γνώμη μου, το προκαλεί η σχεδόν βίαιη έκθεση στη συλλογική μουσική πράξη, σε ένα περιβάλλον όπου ο μουσικός μπορεί να νιώσει τη σιωπηλή δύναμη της φύσης». Πρόκειται για ένα άκρως δημιουργικό περιβάλλον μέσα στο οποίο μπολιάζονται εξαιρετικά τολμηρές μουσικές ιδέες και projects. «Κάθε χρόνο, ιδέες που γεννήθηκαν στους κόλπους του μουσικού χωριού οδήγησαν σε project τα οποία όχι μόνο παρουσιαστήκαν σε αίθουσες ελληνικών πόλεων αλλά ταξίδεψαν και στην Ευρώπη. Έλληνες και αλλοδαποί μουσικοί διεθνούς εμβέλειας έρχονται στον Άγιο Λαυρέντιο για να δώσουν υπόσταση σε μερικές από τις πιο ουτοπικές ιδέες τους. Και αντίστροφα, στο μικρό χωριό των 150 κατοίκων θα συναντήσει κανείς πολλές ακριβοθώρητες (ακόμη και για μεγάλους φορείς) παραγωγές, λόγω της αμοιβαίας εμπιστοσύνης που υπάρχει ανάμεσα στους καλλιτέχνες/δημιουργούς και τηνφ διοργάνωση». 


Ανάμεσα στις πιο ενδιαφέρουσες εκδηλώσεις του τριημέρου σταχυολογεί κανείς τη μουσική παράσταση «doc-fic-oh» του Μιχάλη Σιγανίδη (25/1), με τη συμμετοχή των Αλκίνοου Ιωαννίδη (τραγούδι), Κώστα Αναστασιάδη (τύμπανα), Μιχάλη Σιγανίδη (κοντραμπάσο, κιθάρα, αφήγηση, tapes), Μπάμπη Παπαδόπουλου (ηλεκτρική κιθάρα) και Χάρη Λαμπράκη (νέι, πλήκτρα), τη μουσικοθεατρική δράση «Ερωτικές εξομολογήσεις μεγάλων ποιητών και κοινών θνητών» (26/1), σε σκηνοθεσία και δραματουργία Μάρθας Φριτζήλα και μουσική διδασκαλία Βασίλη Μαντζούκη, και τη ζωντανή απόδοση του έργου του John Dowland «Seven Tears», όπου ένα αναγεννησιακό αγγλικό viols consort συμπράττει με ιστορικά όργανα της Ανατολής. Σε όλη τη διάρκεια του τριημέρου θα πραγματοποιείται ψηφιακή φωτογραφική έκθεση του Νικόλα Χρυσού, η οποία έχει καταγράψει κάθε προγραμματισμένη και αυθόρμητη δράση του Μουσικού Χωριού από το 2006 μέχρι σήμερα. Όλες οι δράσεις του τριημέρου «Το Μουσικό Χωριό στη Στέγη» είναι αναρτημένες αναλυτικά στο www.athinorama.gr καθώς και στο www.sgt.gr . 


16 Ιαν 2013

2013 με γλύκα.....

Νέα χρονιά με νέα ανάρτηση. Μπορεί να άργησα λίγο αλλά είμαι και πάλι εδώ...... Περνάω τα ψυχολογικά μου και δεν έχω καθόλου μα καθόλου έμπνευση. 

Τις ημέρες των Χριστουγέννων τις περάσαμε τελείως οικογενειακά και με λίγους καλούς φίλους και γενικά, παρόλο που είχα μερικές μέρες άδεια δεν πήγαμε σε πολλά μέρη. Κυρίως σε σπίτια φίλων πηγαίναμε και στην πλατεία του δήμου μας που είχε παγοδρόμιο. Μπορώ να πω ότι το πατινάζ φέτος το ευχαριστήθηκαν οι μικρές....

Παραμονή Πρωτοχρονιάς είπαμε και τα κάλαντα στην πολυκατοικία και σε κάποιους φίλους στη γειτονιά. Θα τα λέγαμε σε περισσότερους αν δεν έβρεχε..... Είχε να κάνει και μια εργασία η Νεφέλη για τη γλώσσα σχετικά με τα κάλαντα οπότε βρεχόμασταν δεν βρεχόμασταν έπρεπε να τα πούμε. Και φυσικά μετά καταλήξαμε στο παγοδρόμιο για πατινάζ...... χαχαχαχα......

Φτιάξαμε και φέτος τη βασιλόπιτα μας και το φρουλί (όπως είπε η Ναντίνα) έπεσε στον νοικοκύρη του σπιτιού!!!!!


Ζωγραφίσαμε αυτοσχέδιες καρτούλες για τους αγαπημένους μας (παππού, γιαγιά, θείο κλπ)....





Και μας άκουσε όλη η γειτονιά όταν ανοίξαμε το δώρο μας........ (στις φωτό έχουν ήδη ξεκινήσει να παίζουν-το ανοίξαμε λίγο νωρίτερα από τις 12 για να το απολαύσουν.....)



Και τώρα ξεκινήσαμε και πάλι τα σχολεία, πάλι τις δραστηριότητες μας, τα αγγλικά μας, τη δουλειά. Γενικώς την καθημερινή μας ρουτίνα. Οι φετινές γιορτές πέρασαν ανεπιστρεπτί αλλά μας άφησαν μια υπέροχη γλύκα στην καρδιά μας. Μια γλύκα που θα μας θυμίζει τις ωραίες στιγμές που ζήσαμε στις γιορτές παρέα με τους δικούς μας ανθρώπους. Είχα πολλά χρόνια να πάρω άδεια τα Χριστούγεννα και ειλικρινά το είχα ανάγκη. Το ευχαριστήθηκα και εγώ και οι κόρες μου! Και αν μου μείνουν και για του χρόνου μέρες-γιατί ποτέ δεν ξέρεις τι σου ξημερώνει αύριο-θα το ξανακάνω!

Για τις πρώτες μέρες του σχολείου έφτιαξα στα κορίτσια cupcakes και τα στολίσαμε με ζαχαρόπαστα που μας είχε περισσέψει από τη βασιλόπιτα.....



..... και οφείλω να ομολογήσω ότι έκαναν θραύση στο σχολείο..... Αφού ρωτούσαν οι φίλες τους αν είναι αληθινά ή ψεύτικα, αν τρώγονται ή όχι και φυσικά αν τα αγοράσαμε έτοιμα!!!

Και χθες βρήκα μια απλή συνταγή για κεκάκια με γιαούρτι και μόλις γύρισα σπίτι βάλθηκα να τα φτιάξω! Ήμουν λίγο επιφυλακτική γιατί δεν είχα ξαναδοκιμάσει μέχρι τώρα να φτιάξω γλυκό με γιαούρτι αλλά το αποτέλεσμα ήταν καταπληκτικό! Η συνταγή φυσικά είναι του Στέλιου Παρλιάρου και τη βρήκα στη σελίδα του γαστρονόμου!

Ιδού λοιπόν το αποτέλεσμα:


Περιττό να σας πω ότι οι κόρες τα τσάκισαν με το που βγήκαν από το φούρνο. Ήθελα να 'ξερα δεν κάηκε η γλώσσα τους; 
Ήθελα να τα διακοσμήσω και με άχνη ζάχαρη αλλά μου τέλειωσε η άτιμη......

Να τα δοκιμάσετε σήμερα κιόλας!
Κλείνοντας θέλω να ευχηθώ σε όλους καλή και δημιουργική χρονιά με υγεία και χαμόγελα!